احمد بن محمد حسينى اردكانى
61
مرآت الاكوان ( تحرير شرح هدايه ملا صدرا شيرازى ) ( فارسى )
تعليم و هدايت و يا به تعلّم و دراست . تالى آن است آنچه نفع بخشد در اين باب ، و آن چيزى است كه موجب حفظ حيات بر ابدان باشد . و بعد از آن آنست كه موجب حفظ اموال بر اشخاص گردد . پس اين سه مرتبه ضرورى است در مقصود شارع به حسب عقل . پس اكبر كبائر آن است كه سدّ باب معرفت [ خدا ] نمايد ، و بعد از آن آنست كه سدّ باب حيات نفوس نمايد ، و بعد از آن آنست كه باب معيشتى كه حيات نفوس است مسدود گرداند . پس از اين معلوم شد كه فعل معاصى مثل فعل طاعات بر سه مرتبه مقرّر است . و [ مرتبهء ] اوّل آنها آن چيزى است كه منع كند از معرفت اللّه و معرفت رسل و ائمه عليهم السلام ، و آن كفر است . و هيچ كبيره بالاتر از كفر نيست ، زيرا كه حجاب ميان بنده و خدا جهل است ، و وسيلهء مقرّبه به سوى او علم و معرفت . و به قدر معرفت و علم به او و به صفات و افعال و كتب و رسل او به يوم آخر قرب به او حاصل مىشود ، و به قدر جهل به او و به اين امور بعد از او بهم مىرسد . و تالى جهل به حقايق ايمانى كه نيز كفر ناميده مىشود امن از مكر اللّه و يأس از رحمت اوست ، چه اين نيز عين جهل است ، زيرا كه كسى كه خدا را شناخت نه آمن مىتواند بود و نه آيس . و تالى اين مرتبه همهء بدعتهايى كه متعلّق مىباشد به ذات و صفات و افعال بارى ، و بعضى از بعضى ديگر شديدتر است و تفاوتش به حسب تفاوت مراتب جهل به اين امور است و به حسب تعلّق به ذات بارى و به افعال و شرايع او . و مرتبهء دوم نفوس است ، زيرا كه به بقاء آنها و حفظ آنها حيات باقى مىماند و معرفت به خدا و يوم آخر حاصل مىشود . پس قتل نفس لا محاله از جملهء كبائر است ، و اگر چه از كفر پستتر است ، زيرا كه آن از مقصود بازمىدارد و اين از وسيله به مقصود باز مىدارد ، زيرا كه حيات دنيا قصد نمىشود مگر به جهت آخرت و توسّل به سوى آن به معرفت اللّه . و تالى اين كبيره است قطع اطراف و آنچه به هلاك كشاند حتى به زدن ، و بعضى از بعضى اكبر است . و در اين مرتبه واقع است تحريم زنا و لواط ، زيرا كه اگر مردم اجتماع كنند به اكتفاء به ذكور در قضاء شهوات نسل منقطع مىگردد ، و دفع وجود قريب است به قطع وجود . و در زنا اگر چه اصل وجود فوت نمىشود ، لكن انساب مشوّش مىشود و توارث و تناسل و امورى ديگر كه معيشت به آنها منتظم است باطل مىگردد ، بلكه چگونه با اباحهء زنا نظام منتظم